کارایی یا عدم کارایی دستگاه های دور کننده حشرات یا التراسونیک !!
دستگاههای الکترونیک دورکننده حشرات، یا دستگاههای تولیدکننده فرکانسهای التراسونیک و یا دستگاههای دورکننده حشرات خانگی جهت دفع حشرات موذی و پرندگان به تجهیزاتی اطلاق میشود که صداهایی با فرکانس بالا را برای دفع و یا از بین بردن حشرات و آفات شهری مانند جوندگان، سوسری، ساس و… منتشر میکنند.
متأسفانه تئوری دفع حشرات آفات شهری بهوسیله این دستگاهها بسیار متزلزل و فاقد اساس علمی هست. اگرچه این ایده بسیار جذاب است و تبلیغات بسیار گستردهای برای این دستگاههای کنترلکننده حشرات انجام میشود. آنها مدعی هستند که فقط کافی است دستگاه (اندازه آن در حدود یک شارژ موبایل) را خریداری کنید و سپس آن را به دیوار وصل کنید، حدود ۲ هفته صبر کنید، این دستگاهها با تولید صدای غیرقابل تشخیص بهراحتی حشرات مضر را از بین میبرد و درنهایت شما بدون استفاده از سموم شیمیایی، تله، طعمهگذاری و درگیر شدن با مشکلات سمپاشی (مانند جابجای وسایل، شستوشو بعد از سمپاشی، ماندگاری بو و…) تمام آفات و حشرات مضر موجود در محل کار یا منزل شما از بین رفته است.
عالیه!!!!!!! اما واقعیت این است که این دستگاهها هرگز کارایی واقعی را ندارند.
ما در این مقاله قصد داریم عملکرد این دستگاهها را بهصورت تئوری بررسی کنیم.
مکانیسم عملکرد دستگاههای الکترونیک دورکننده حشرات
استفاده از صدا بهعنوان یک وسیله جهت دفع آفات بهویژه در پرندگان از زمانهای بسیار قدیم مورداستفاده بشر بوده است اما کنترل آفات شهری بهوسیله این دستگاههای الکترونیک و یا دستگاه دافع حشرات به کمتر از چند دهه برمیگردد.
توانایی درک فرکانسهای صوتی ایجادشده در محیط برای موجودات مختلف متفاوت است این بازه فرکانس در رنج بین ۲۰ تا بالای ۲۰ هزار هرتز قرار میگیرد انسان میتواند صداهای بین ۲۰۰۰۰-۲۰ هرتز را درک کند اما برخی از موجودات قدرت درک فرکانسهای بالای ۲۰ هزار هرتز را نیز دارند که عملکرد این دستگاههای دافع حشرات نیز بر اساس فرکانسهای بالای ۲۰ هزار هرتز میباشد.
برای راهاندازی دستگاههای اولتراسونیک را به برقی خانگی متصل میشود بعدازاین طبق ادعا شرکتهای سازنده صداهایی با فرکانس بالا در محیط منتشر میشود این امواج ظاهراً باعث ایجاد یک پاسخ فیزیولوژیکی معروف به پاسخ تشنج صوتی در بدن حشره آفت شهری میشود که منجر به دویدن، صرف انرژی بالا، تشنج و احتمالاً مرگ ناشی از خونریزی مغزی میشود.
اما این شرکتها معتقدند نهتنها این دستگاهها باعث دور شدن و از بین رفتن حشرات آفات شهری میشوند بلکه در کنترل جوندگان بهویژه موشهای خانگی و رات ها نیز از سمپاشی و طعمهگذاری بسیار مؤثرتر میباشند. در مورد جوندگان این فرضیه را مطرح میکنند که جوندگان پس از شنیدن امواج، در جمعآوری غذا، تولیدمثل، ایجاد لانه و یا برقراری ارتباط با سایر جوندگان دچار اختلال میشوند که این اختلال منجر به فرار آنها از محل موردنظر میشود.
همانگونه که بیان شد مکانیسم عملکرد این دستگاهها نسبت به روشهای سمپاشی بسیار شیک، بدون دردسر است البته کاربرد آسان آن برای عموم و البته با توجه به قدرت مالی بالای این شرکتها تبلیغهای فوقالعاده زیاد در رسانهها نیز منجر به پذیرش آنها در طیف زیادی از جمعیت میشود.
اگرچه حضور شرکتهای غیرتخصصی سمپاشی و عدم تسلط آنها در استفاده از سموم و سمپاشیهای ناموفق بهویژه در مورد سوسک کابینتی (سوسری آلمانی) در پذیرش این دستگاهها در بین مردم بیتأثیر نبوده است.
اما آیا این دستگاهها واقعاً کارای دارند؟
در برخی از مطالعات انجامشده در شرایط آزمایشگاهی نشان میدهد که صدای اولتراسونیک میتواند در برخی از گونههای موجودات منجر به افزایش درجه حرارت بدن یا ایجاد تشنج ناشی از صوت شود اما تصور این فرضیه که این فرکانسها میتواند باعث کنترل سوسک و ساسهای در اماکن مسکونی و تجاری و صنعتی میشود کاملاً اشتباه است. اکثر حشراتی که بهعنوان به آفات شهری محسوب میشوند ارتباط آنها از طریق مواد شیمیایی به نام فرمون است و از طریق این فرمون ها با حشرات دیگر و همچنین محیط ارتباط برقرار میکنند و بیشترین ارتباط آنها با محیط از طریق حس بویایی هست. برای مثال سوسریها (سوسک) گیرندههای بویایی آنها روی شاخکهای سر آنها واقعشده است ازاینرو وقتی با دقت آنها زیر نظر داشته باشید متوجه خواهید شد که سوسریها همواره قبل حرکت شاخکهای روی سر را بهطور مرتب تکان میدهند تا بتواند با دریافت فرمون به دنبال جفت یا غذا باشند.
در آزمایشی گسترده در مورد میزان اثرگذاری دستگاههای دافع حشرات توسط دانشگاه ایالتی کانزاس در سال ۲۰۰۲ انجام شد نشان داد که این دستگاهها در دفع حشراتی مانند سوسریها، مورچهها، عنکبوتها و ساس فاقد اثر دورکنندگی و کشندگی هستند و در مورد آفاتی مانند جوندگان که به نظر میرسد توسط سروصدا اذیت میشوند نشان داد که آنها بعد از یک دوره کوتاهمدت به فرکانسهای تولیدشده عادت میکنند زیرا متوجه میشوند سروصدا ایجادشده بیخطر است.
علاوه بر این مطالعات علمی انجامشده بر روی دستگاههای موجود در بازار بسیار محدود است و مدرک مستند و علمی در ارتباط با کنترل حشرات آفات شهری بهوسیله دستگاههای دورکننده در دسترس نیست. به همین دلیل، محققان اکیداً توصیه میکنند که از خرید این دستگاهها خودداری کنید.
بیماریهای منتقله توسط حشرات یکی از بزرگترین معضلات سلامت و اقتصادی انسان در جهان هست که سازمان جهانی بهداشت هرسال میلیونها دلار برای کنترل آنها هزینه صرف میکند ولی هنوز هم این بیماریها در سراسر جهان و البته کشور ایران نیز مشاهده میشوند (بیماریهای مانند لیشمانیوز (سالک)، مالاریا، تب زرد، تب کریمه کنگو، تب دانگ و …) در صورتی این دستگاهها قدرت کنترل حشرات را داشتند سازمان جهانی بهداشت بهطور قطع از آنها استفاده می کرد این در حالی است که هیچ گاه این دستگاهها مورد تائید مراکز تحقیقاتی و علمی نبوده است.
بیشتر بخوانید: بهترین شرکت سمپاشی رستوران
برخی از مشکلات ایجادشده توسط دستگاههای دافع حشرات
برخی از افرادی که در منزل خود از این دستگاهها استفاده میکنند گزارش کرده اند که فرکانس این دستگاهها روی وضوح مکالمات تلفنی اثر می گذارد همچنین در سیستم های هشداری مانند دزدگیر اختلال ایجاد میکنند با توجه با اینکه این فرکانسها در دامنه شنوایی حیوانات خانگی قرار میگیرد باعث خستگی ناخواسته خرگوش و حیوانات خانگی دیگری مانند خوکچههندی و همستر میشوند.
گزینه و انتخاب بهتری بهجای خرید این دستگاهها وجود دارد؟
به نظر میرسد مشاوره و انجام خدمات سمپاشی و کنترل حشرات موذی توسط یک شرکت حرفهای مانند مجموعه بهار سرسبز میتواند بسیار کارآمد و مناسب باشد.
درصورتیکه کنترل حشرات خانگی با تکیهبر علوم تخصصی مانند حشرهشناسی انجام شود با یکبار هزینه و انجام خدمات سمپاشی آفت را میتوان برای همیشه کنترل کرد در این مجموعه در گام اول نوع حشره آفت تعیین میشود و متناسب با نوع حشره آفت اقدامات کنترلی بر اساس مدیریت تلفیقی ناقلین انجام میشود و در گام آخر و نهایی با استفاده از سموم کمخطر سمپاشی انجام میشود
بهطور خلاصه:
دستگاههای اولتراسونیک که صداهای با فرکانس بالا را منتشر میکنند تولیدکنندگان آنها ادعا میکنند آفات خانگی را کاهش میدهند، اما مطالعات آزمایشگاهی نشان داده است که اکثر این دستگاهها همانطور که تبلیغ میشود کار نمیکنند. و همانگونه که بیان شد فقط در مورد جوندگان در بازه زمانی بسیار کوتاهمدت مؤثر است. درصورتیکه در محل کار یا منزل حشرات موذی یا جوندگان را مشاهده کردید میتوانید با مشورت گرفتن از یک شرکت معتبر سمپاشی برای همیشه و بدون هزینه اضافی آنها را برای همیشه از بین ببرید.
انواع خدمات شرکت سمپاشی بهار شامل سمپاشی منزل، سمپاشی رستوران، سمپاشی کارخانه و سمپاشی فست فود میباشد.
نویسنده: فاتح کریمیان (دکترای تخصصی حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین)
